Home Assistant is de meest gebruikte manier om een smart home te draaien zonder dat uw apparaten afhankelijk zijn van de cloud van de fabrikant. Alles draait bij u thuis: als uw internet uitvalt, blijven uw lampen en schakelaars gewoon werken.

Deze handleiding brengt u van een lege Raspberry Pi naar een werkend systeem. Reken op anderhalf uur, waarvan u ongeveer twintig minuten alleen maar zit te wachten.

Waarom een Raspberry Pi? Het hoeft niet. Home Assistant draait ook prima in een virtuele machine of op een mini-pc. Maar een Pi is stil, verbruikt ongeveer 5 watt (zo’n €12 per jaar) en is een afgebakend apparaat dat u niet per ongeluk gebruikt voor iets anders.

Kies de juiste hardware

Drie keuzes die later moeilijk terug te draaien zijn:

Het model. Een Raspberry Pi 5 met 4 GB is ruim voldoende voor een gemiddeld huis. Een Pi 4 werkt ook nog prima. Ga niet onder de 4 GB zitten: Home Assistant zelf past er wel in, maar zodra u add-ons draait zoals een database, Zigbee2MQTT en een camerastream, loopt u tegen de grens aan.

Opslag. Dit is de belangrijkste keuze. Home Assistant schrijft continu naar zijn database, en microSD-kaarten gaan daar na verloop van tijd aan onderdoor — meestal binnen één tot twee jaar. Een SSD via USB kost €25 meer en gaat jaren mee. Als u toch een SD-kaart neemt, kies dan een kaart die is gemaakt voor continu schrijven (bijvoorbeeld een SanDisk Max Endurance) en zorg dat uw back-ups werken.

De voeding. Gebruik de officiële adapter. De Pi 5 vraagt 5 V / 5 A; een willekeurige telefoonlader levert dat niet en veroorzaakt problemen die eruitzien als softwarefouten — willekeurige herstarts, kaartcorruptie, USB-apparaten die verdwijnen. Dit kost mensen dagen zoekwerk.

Netwerk. Neem een kabel als het kan. Wifi werkt, maar uw smart home is straks de basis waar uw verlichting en beveiliging op draaien; die wilt u niet laten afhangen van een wifi-verbinding die net buiten bereik zit.

Flash Home Assistant OS naar de kaart

Home Assistant heeft een eigen besturingssysteem (Home Assistant OS). Installeer dat, niet Raspberry Pi OS met Home Assistant erbovenop — de add-on store en de automatische updates werken alleen op HAOS.

  1. Download en installeer Raspberry Pi Imager op uw computer.
  2. Steek de microSD-kaart of SSD in uw computer.
  3. Open Imager en klik op Kies apparaat → uw Pi-model.
  4. Klik op Kies besturingssysteem → Other specific-purpose OS → Home assistants and home automation → Home Assistant → het image voor uw model.
  5. Klik op Kies opslag → uw kaart of SSD.
  6. Klik op Volgende en bevestig. Imager waarschuwt dat alles wordt gewist — dat klopt.

Het schrijven en verifiëren duurt vijf tot tien minuten.

Sla de OS-aanpassingen die Imager aanbiedt (gebruikersnaam, wifi, SSH) over. Die zijn voor Raspberry Pi OS; Home Assistant OS doet er niets mee.

Start op en wacht

Stop de kaart in de Pi, sluit de netwerkkabel aan en dan pas de voeding.

De eerste start duurt lang: Home Assistant pakt zichzelf uit, maakt zijn partities aan en haalt updates op. Reken op vijftien tot twintig minuten. In die tijd ziet u niets gebeuren, en dat is normaal. Trek de stekker er niet uit.

Open daarna op uw computer:

http://homeassistant.local:8123

Krijgt u niets? Dan werkt mDNS (het .local-adres) niet in uw netwerk — dat is bij sommige routers en op sommige zakelijke netwerken zo. Zoek in het beheerscherm van uw router naar het IP-adres van het apparaat homeassistant en gebruik http://<dat-ip>:8123.

Doorloop de eerste installatie

U maakt nu uw beheerdersaccount aan. Twee dingen om even bij stil te staan:

Het wachtwoord. Dit account geeft toegang tot alles wat straks aan uw huis hangt: sloten, camera’s, verwarming. Gebruik een uniek wachtwoord uit uw wachtwoordmanager, niet een variant op iets dat u elders gebruikt.

De locatie. Home Assistant vraagt om uw adres om zonsopgang en zonsondergang te berekenen. Dat is nuttig — heel veel automatiseringen draaien daarop. U kunt de precisie beperken door het middelpunt van uw straat te kiezen in plaats van uw huisnummer; voor zonstanden maakt dat geen verschil.

Aan het eind vindt Home Assistant zelf apparaten in uw netwerk. Sla dat voorlopig over. Eerst het fundament, dan de apparaten.

Zet back-ups aan voordat u iets anders doet

Dit is de stap die het vaakst wordt overgeslagen en het vaakst pijn doet. Zodra u dertig automatiseringen en tweehonderd apparaten heeft, is een defecte SD-kaart zonder back-up een weekend werk.

Ga naar Instellingen → Systeem → Back-ups en stel in:

  • Automatische back-up: aan, dagelijks.
  • Bewaartermijn: 3 back-ups is genoeg voor de meeste mensen.
  • Locatie: kies er minstens één die niet de Pi zelf is. Een back-up op dezelfde kaart die kapot kan gaan, is geen back-up. Home Assistant kan naar een netwerkschijf schrijven; anders koppelt u Google Drive of Nextcloud via een add-on.

Maak nu meteen een handmatige back-up en download die naar uw computer. U heeft dan een schoon startpunt.

Beveilig de toegang van buitenaf

Als u Home Assistant alleen thuis gebruikt, kunt u deze stap overslaan. Wilt u er onderweg bij, doe het dan goed.

Wat u niet moet doen: poort 8123 openzetten in uw router. Dan staat uw huisbeheer onbeveiligd op het open internet, en dat wordt binnen dagen gevonden door geautomatiseerde scanners.

Er zijn twee goede opties:

  • Home Assistant Cloud (Nabu Casa), €7,50 per maand. Regelt versleutelde toegang van buitenaf, plus de koppeling met Alexa en Google Assistant. U steunt er ook de ontwikkeling mee. Voor de meeste mensen is dit de juiste keuze.
  • Een VPN naar uw thuisnetwerk, bijvoorbeeld WireGuard op uw router. Gratis, maar u moet het zelf onderhouden.

Zet daarnaast twee-factor-authenticatie aan onder uw profiel, onderaan de pagina. Doe dat ook als u alleen thuis inlogt.

Wat u hierna doet

U heeft nu een werkend, lokaal systeem. De logische vervolgstappen:

  • Voeg apparaten toe. Ga naar Instellingen → Apparaten en diensten. Wat u al in huis heeft (Philips Hue, Sonos, uw slimme meter) wordt vaak automatisch gevonden.
  • Zet een Zigbee-netwerk op als u sensoren en schakelaars wilt die geen wifi gebruiken. Dat is een eigen project — zie onze handleiding over Zigbee2MQTT.
  • Begin klein met automatiseringen. Eén die werkt en die u elke dag merkt, is meer waard dan tien die u ooit nog eens gaat afmaken.

Veelgemaakte fouten

“Mijn Pi start willekeurig opnieuw op.” Bijna altijd de voeding. Probeer de officiële adapter voordat u naar software gaat zoeken.

“Na een paar maanden is alles traag of stuk.” Versleten SD-kaart. Stap over op een SSD en zet uw back-up terug.

“Ik kan homeassistant.local niet bereiken.” mDNS werkt niet in uw netwerk. Gebruik het IP-adres, en geef dat adres een vaste plek in uw router (DHCP-reservering) zodat het niet verandert.

“Ik heb Raspberry Pi OS geïnstalleerd en daarna Home Assistant.” Dat is de Container- of Core-installatie. Die werkt, maar u mist de add-on store en de ingebouwde back-ups. Voor een eerste installatie: begin opnieuw met Home Assistant OS.